مقالات
1396/12/12 12:57

بازرسی بر مبنای ریسک RBI

بازرسی بر مبنای ریسکRisk Based Inspection(RBI)

بازرسی بر مبنای ریسک یک روش نوین در مدیریت بازرسی بوده و از ارزیابی ریسک به منظور برنامه ریزی، توجیه و تفسیر نتایج حاصل از بازرسی، آزمایش و پایش استفاده مینماید. در این روش بر خلاف روشهای سنتی بازرسی، فاصله زمانی ثابتی تعریف نمیگردد بلکه برای هر دستگاه، فاصله زمانی و روش بازرسی مشخصی تعیین میشود. با استفاده از بازرسی بر مبنای ریسک، ضمن اجتناب از بازرسیهای مکرر، میتوان امکانات و توانمندیهای بازرسی را بر روی دستگاههایی با ریسک بالاتر متمرکز نمود.

بازرسی بر مبنای ریسک یک آنالیز متدها و فرایندهاست که برخلاف روش بازرسی بر مبنای شرایط نیازمند ارزیابی کمی و کیفی احتمال شکست و عواقب شکست مربوط به هر دستگاه است.   یک برنامه RBI که به درستی اجرا شده باشد، تک تک قطعات تجهیزات را با توجه به ریسکهای آنها طبقه بندی نموده و بازرسی بر اساس طبقه بندی صورت میگیرد.

بطور خلاصه در روش RBI ابتدا میزان احتمال و نتیجه از کار افتادگی تجهیزات تحت فشار محاسبه شده و از ضرب این دو فاکتور یعنی  (احتمال و نتیجه) میزان ریسک بدست می آید. سپس بر اساس اندازه ریسکهای بدست آمده، تجهیزات، اولویت بندی شده و برنامه بازرسی برای آنها تعریف میگردد.

از RBI  اغلب در صنعتهای مهندسی استفاده میشود و در صنعت نفت و گاز غالب است.

اقلام با احتمال اتفاق افتادن زیاد و عواقب زیاد (بطور مثال خطر بالا) در بازرسی نسبت به اقلامی که احتمال اتفاق افتادنشان بالاست ولی عواقبشان کمتر است اولویت بالاتری دارند. با کمک این استراتژی میتوان یک  سرمایه گذاری منطقی برای منابع بازرسی داشت.

 

 

اهداف RBI:

·        بهبود نتایج مدیریت ریسک

·        ارائه یک رویکرد جامع و متقابل برای مدیریت خطرات

·        اعمال استراتژی انجام " آنچه که برای حفظ یکپارچگی، بهبود قابلیت اطمینان و در دسترس بودن دارایی توسط برنامه ریزی و بازرسیهایی که مورد نیاز است تا انجام گردد

·        کاهش بازرسیها و خاموش شدن دستگاهها بدون وجود مشکلی برای ایمنی و قابلیت اطمینان

·        حفظ یکپارچگی

·        کاهش ریسک شکست

·        افزایش کارایی و دردسترس بودن کارخانه و کاهش خاموشیهای بدون برنامه و ناخواسته

·        ارائه تکنیک انعطاف پذیر با قابلیت بهبود و اخذ تغییرات خطر

·        تکنیکها و روشهای بازرسیی که احتمال شکست را درنظر میگیرند 

مطالعات RBI تامین کننده درک دقیقتر از مخاطرات و مکانیزمهای تخریب محتمل مرتبط با مخازن تحت فشار و لوله کشیهاست. این اطالعات کمک زیادی به تامین یک برنامه کامل یکپارچگی دارایی و در نتیجه مدیریت مناسب مخاطرات مینمایند.

 

مراحل اجرای پروژههای  RBIعبارتند از: 

·        بازرسی فنی حین ساخت پروژه ها (Site Inspection)  

·        ارزیابی احتمال وقوع خرابی (Probability of Failure Assessment)

·        ارزیابی پیامد وقوع خرابی (Consequences of Failure Assessment )  

·        ارزیابی ریسک و تعیین درجه وخامت دستگاهها (Critically risk assessment)

           ·     تدوین و اجرای برنامه بازرسی بر اساس میزان ریسک دستگاهها (Inspection Plan

بازرسی بر مبنای ریسک در مفهوم مدیریت یکپارچه به عنوان یک ابزار کلیدی در بهبود ایمنی، بازدهی و رقابت پذیری بکار میرود. با بهره گیری از روش بازرسی بر مبنای ریسک میتوان یک برنامه بازرسی با درنظرگیری موضوعات زیر را ارائه نمود:

·        افزایش ایمنی و اطمینان پذیری تجهیزات (increasing safety and reliability of equipment)

·        کاهش توقفهای برنامه ریزی شده (decreasing planned shut downs)

·        کاهش توقفهای برنامه ریزی نشده (decreasing unplanned shut downs)

·        افزایش فواصل بازرسی (increasing intervals of inspection )

·        کاهش هزینه های بازرسی تعمیر و نگهداری (decreasing of inspection maintenance cost )  

·        افزایش اثربخشی بازرسی  (increasing of inspection effectiveness )

·        شناسایی پتانسیلهای آسیب (identification of potential damage mechanisms )

·        اولویت بندی بازرسی تجهیزات (Prioritization of equipment inspection)

·        شناسایی پارامترهای فرآیندهای مؤثر بر خوردگی (identification of key process parameters affecting degradation  rates)  

 

استقرار RBI اطمینان می دهد که :

·        ریسک به میزان معقولی کاهش یافته

·        برنامه بازرسی بهینه شده

·        فعالیتهای بازرسی به نواحی حساستر و بحرانیتر سوق داده شده

·        روشهای بازرسی مناسب تر، مشخص شده و به کار گرفته میشود

وقتی RBI به کار می رود فرض می شود که شرایط درآینده همان شرایط گذشته است و هیچ تغییر غیر منتظره ای در مکانیزمهای تخریب بوجودنمی آید. هر تغییر عمده ای در شرایط عملیاتی، می تواند منجر به ملزومات متفاوتی جهت بازرسی گردد. بنابراین الزم است که برنامه بازرسی بر مبنای ریسک در دوره های زمانی تابت، مثال یکساله، یا وقتی که تغییر جدیدی در سیستم بوجود آید مانند تغییر شرایط فرایندی، و یا پس از حصول نتایج بازرسی های جدید، مجدداً بروز گردد .

کلیه الزامات RBI تحت عنوان API580  و API581 به صنعت معرفی گردیده و نرم افزارهای مربوطه توسط شرکتهای مختلف خارجی در چارچوب الزامات استقرار سیستم RBI تهیه شده است.

روشهای ارزیابی ریسک

طبق استانداردهای API 580 و API581 ، سه نوع روش عمده ارزیابی ریسک وجود دارد. روش کیفی (Qualitative Approach) ، روش نیمه کمی (Semi Quantitative Approach ) و روش کمی (Quantitative Approach).

در روش کیفی داده های ورودی براساس اطلاعات توصیفی با استفاده از تجربه و تاریخچه موجود است. این روش به اطلاعات جزئی کمتری نیازمند است به همین دلیل محدودیتهایی دارد. اطلاعات ورودی در این روش اغلب بصورت محدوده هایی از داده ها بجای اعداد دقیق است. این روش عموما جهت اولویت بندی یک واحد یا قسمت مهمی از یک واحد جهت مطالعه بازرسی بر مبنای ریسک به روش کمی بکار می رود. با فرض اطلاعات ورودی صحیح، این روش برای تعیین احتمال وقوع خرابی (probability of failure) روش بسیار دقیقی است.

در روش نیمه کمی ارزیابی ریسک بر اساس یک سری قوانین مشخص صورت میگیرد. دقت این روش متاثر از کیفیت اطلاعات ورودی و همچنین دقت ذاتی مدل است. این روش، یک روش مناسب جهت بازرسی بر مبنای ریسک است و تا حدودی از مزایای هر دو روش کمی و کیفی برخوردار باشد.

در روش کمی این روش بسیار دقیقتر از روش کیفی بوده و با استفاده از آن میتوان مقادیر ریسک را برای هر دستگاه یا بخشی از یک خط لوله محاسبه کرد. سپس با استفاده از اطلاعات موجود، میتوان برنامه بازرسی جامع یک واحد را تعیین نمود. آنالیز کمی براساس داده های کامپیوتری مبتنی بر تاریخچه جهت تعیین احتمال وقوع خرابی قرار دارد. وجه تمایز روش کمی و کیفی در میزان داده های ورودی و دقت این داده ها و دقت نتایج خروجی است.

این روشها مستقل از هم نبوده بلکه مکمل یکدیگر هستند.

محاسبه ریسک

احتمال وقوع خرابی و پیامد وقوع خرابی دو پارامتر اساسی در تعیین ریسک یک دستگاه بوده و از حاصلضرب آنها میزان ریسک تعیین میگردد.

Risk = Probability * Consequence

برای هر پیامد ویژه، محاسبه ریسک مطابق رابطه ذیل، قابل تعیین است

Risk of a Specific Consequence= (Probability of a Specific Consequence) *(Specific consequences)

 

مجموع ریسک های محاسبه شده برای هر پیامد ویژه، ریسک کلی را تعیین میکند. اغلب یکی از ریسکهای محاسبه شده بیشترین مقدار را داشته و ریسک کلی تقریبا تخمینی از آن خواهد بود. اگر احتمال و پیامد وقوع خرابی بصورت مقادیر عددی بیان نشوند، ریسک با رسم احتمال و پیامد وقوع خرابی بصورت یک ماتریس ریسک، بیان میگردد.

نرم افزارهای بازرسی بر مبنای ریسک

از زمان پیدایش بازرسی بر مبنای ریسک تاکنون نرم افزارهای متعددی به بازار آمده است که از مهمترینها میتوان به  برنامه API، نرم افزار ORBIT متعلق به کمپانی DNV، نرم افزار Shell Global Solution  متعلق به کمپانی Shell، نرم افزار RB.eye متعلق به کمپانی BV، نرم افزار Riskwise  متعلق به کمپانی TWI، نرم افزار CREDO و نرم افزار T-OCA اشاره نمود. 

 

 

امیدوارم مقاله آموزشی بازرسی بر مبنای ریسک RBI برای مهندسین و مدیران گرامی مفید واقع گردد .

در صورت نیاز به مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر با شماره های 02177297901 و 02177298682 تماس حاصل فرمایید .

نظرات

نظر شما
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

برچسب ها : 
ما را دنبال کنید